Αποκλήρωση Τέκνου – Ό,τι Ισχύει στην Ελληνική Νομοθεσία
Η αποκλήρωση ενός τέκνου είναι μια εξαιρετικά σοβαρή νομική πράξη, μέσω της οποίας ένας γονέας αφαιρεί από το παιδί του το δικαίωμα στην εξ αδιαθέτου κληρονομική μερίδα. Στην Ελλάδα, το δικαίωμα της νόμιμης μοίρας και η δυνατότητα αποκλήρωσης, που αποτελούν κεντρικά ζητήματα του Κληρονομικού Δικαίου, ρυθμίζονται αυστηρά από τον Αστικό Κώδικα.
Σε αυτό το άρθρο, θα εξετάσουμε τι προβλέπει η ελληνική νομοθεσία και πότε είναι επιτρεπτή η αποκλήρωση ενός τέκνου.
Τι Είναι η Αποκλήρωση;
Η αποκλήρωση είναι η μονομερής δήλωση του διαθέτη, η οποία πραγματοποιείται αυστηρά μόνο μέσω διαθήκης, με την οποία στερεί από το τέκνο του το δικαίωμα της νόμιμης μοίρας, δηλαδή του ποσοστού της κληρονομιάς που προβλέπει ο νόμος όταν δεν υπάρχει διαθήκη.
Η νόμιμη μοίρα, σύμφωνα με το άρθρο 1825 Αστικού Κώδικα, καλύπτει τα τέκνα και τον/την σύζυγο του αποθανόντος και αντιστοιχεί στο μισό της κληρονομικής μερίδας που θα ελάμβαναν εξ αδιαθέτου, χωρίς την ύπαρξη διαθήκης.
Προϋποθέσεις για την Αποκλήρωση Τέκνου
Η ελληνική νομοθεσία θέτει αυστηρούς περιορισμούς στη δυνατότητα αποκλήρωσης. Η διαδικασία δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί αυθαίρετα, κι ως εκ τούτου ο Αστικός Κώδικας αναφέρει ρητά τις περιπτώσεις όπου επιτρέπεται. Αν η αποκλήρωση δεν τεκμηριώνεται με στοιχεία, μπορεί να προσβληθεί δικαστικά από το τέκνο.
Αναλυτικότερα, οι περιπτώσεις όπου επιτρέπεται η αποκλήρωση τέκνου από τον γονέα ορίζονται στο άρθρο 1840 του Αστικού Κώδικα και είναι οι εξής:
-
Όταν το τέκνο επιβουλεύτηκε τη ζωή του διαθέτη, του συζύγου του ή κάποιου άλλου κατιόντος του, όπως λ.χ. κάποιου άλλου τέκνου.
-
Όταν το τέκνο προκάλεσε με πρόθεση σωματικές κακώσεις στο διαθέτη ή στο σύζυγό του.
-
Όταν το τέκνο έγινε ένοχος κακουργήματος ή σοβαρού πλημμελήματος με πρόθεση, κατά του διαθέτη ή του συζύγου του.
-
Όταν το τέκνο αθέτησε κακόβουλα την υποχρέωση που είχε από το νόμο να διατρέφει τον διαθέτη.
-
Όταν το τέκνο ζει βίο άτιμο ή ανήθικο, παρά τη θέληση του διαθέτη.
Σε αυτό το σημείο, αξίζει να σημειωθεί πως στην τελευταία περίπτωση, η αποκλήρωση μπορεί να θεωρηθεί άκυρη, αν το τέκνο είχε εγκαταλείψει τον ανήθικο τρόπο ζωής του κατά τον θάνατο του διαθέτη.
Τύπος και Ισχύς της Αποκλήρωσης
Η αποκλήρωση γίνεται υποχρεωτικά μέσω διαθήκης, στην οποία πρέπει να αναφέρεται ρητά και αιτιολογημένα ο λόγος αποκλήρωσης, με πλήρη περιγραφή των γεγονότων. Σύμφωνα με το άρθρο 1843 Αστικού Κώδικα, η αιτία αποκλήρωσης πρέπει να υπάρχει κατά τον χρόνο σύνταξης της διαθήκης. Επιπλέον, από το άρθρο 1844 προκύπτει πως ο λόγος δεν πρέπει να έχει συγχωρεθεί ρητά ή σιωπηρά από τον διαθέτη μέχρι τον θάνατό του.
Αν το δικαστήριο διαπιστώσει ότι η αιτία αποκλήρωσης είναι ανυπόστατη ή ανακριβής, η αποκλήρωση καθίσταται άκυρη και το τέκνο διατηρεί το δικαίωμα στη νόμιμη μοίρα.
Πρακτικές Συνέπειες της Αποκλήρωσης Τέκνου
Εφόσον ισχύει νόμιμα, το αποκλεισθέν τέκνο δεν έχει καμία αξίωση στη νόμιμη μοίρα, αλλά μπορεί να λάβει ό,τι τυχόν του αφήνει ο διαθέτης εκτός διαθήκης. Αν δεν του αφήνει τίποτα, δεν μπορεί να διεκδικήσει περιουσία. Ωστόσο, η αποκλήρωση δεν επηρεάζει τα τέκνα του αποκλεισθέντος, εφόσον αυτά θα κληρονομούσαν αν ο γονιός τους είχε πεθάνει.
Η αποκλήρωση τέκνου στην ελληνική νομοθεσία είναι αυστηρά περιορισμένη και επιτρέπεται μόνο για σοβαρούς λόγους, οι οποίοι πρέπει να αποδεικνύονται και να διατυπώνονται με ακρίβεια. Επικοινωνήστε με την ομάδα των εξειδικευμένων νομικών μας για τα κληρονομικά ζητήματα που αντιμετωπίζετε.