Η υπογραφή ως εγγυητής σε ένα δάνειο συχνά αντιμετωπίζεται ως μια τυπική διευκόλυνση προς συγγενή, συνεργάτη ή εταιρεία. Στην πραγματικότητα, όμως, η εγγύηση δημιουργεί αυτοτελή συμβατική δέσμευση απέναντι στον δανειστή και μπορεί να οδηγήσει τον εγγυητή να κληθεί να καλύψει οφειλές που δεν δημιούργησε ο ίδιος.
Για αυτό, πριν από οποιαδήποτε υπογραφή, είναι απαραίτητο να ελεγχθούν το ποσό, η διάρκεια, οι τόκοι, οι εξασφαλίσεις και κυρίως οι όροι της ίδιας της εγγύησης. Ιδιαίτερη σημασία έχει αν ο εγγυητής αναλαμβάνει την υποχρέωση ως απλός εγγυητής ή αν παραιτείται από δικαιώματα που του παρέχει ο νόμος.
Τι σημαίνει νομικά η εγγύηση
Σύμφωνα με τον Αστικό Κώδικα, με τη σύμβαση εγγύησης ο εγγυητής αναλαμβάνει απέναντι στον δανειστή την ευθύνη ότι η οφειλή θα καταβληθεί. Η ευθύνη του ακολουθεί, κατά κανόνα, την κύρια οφειλή και μπορεί να περιλαμβάνει τις συνέπειες από καθυστέρηση ή αθέτηση του πρωτοφειλέτη, ανάλογα με τους όρους που έχουν συμφωνηθεί.
Αυτό σημαίνει ότι αν ο δανειολήπτης σταματήσει να εξυπηρετεί το δάνειο, ο δανειστής μπορεί να στραφεί και κατά του εγγυητή. Η ακριβής έκταση της ευθύνης δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη αλλά να ελέγχεται στο κείμενο της σύμβασης.
Η ένσταση της διζήσεως και η παραίτηση από αυτή
Ο Αστικός Κώδικας προβλέπει την ένσταση της διζήσεως, δηλαδή τη δυνατότητα του εγγυητή να αρνηθεί προσωρινά την πληρωμή μέχρι ο δανειστής να επιχειρήσει αναγκαστική εκτέλεση κατά του πρωτοφειλέτη και αυτή να αποβεί άκαρπη. Ωστόσο, το δικαίωμα αυτό δεν ισχύει σε όλες τις περιπτώσεις.
Στις τραπεζικές συμβάσεις είναι συχνό να προβλέπεται παραίτηση από την ένσταση της διζήσεως ή εγγύηση «ως αυτοφειλέτη». Σε τέτοια περίπτωση ο εγγυητής μπορεί να βρεθεί εκτεθειμένος σε άμεση απαίτηση χωρίς να προηγηθεί η ίδια διαδικασία κατά του δανειολήπτη. Η σχετική ρήτρα χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή πριν από την υπογραφή.
Πότε μπορεί να περιοριστεί ή να παύσει η ευθύνη
Η ευθύνη του εγγυητή δεν είναι απεριόριστη σε κάθε περίπτωση. Ο Αστικός Κώδικας προβλέπει, μεταξύ άλλων, ότι ο εγγυητής μπορεί να ελευθερωθεί όταν από πταίσμα του δανειστή έγινε αδύνατη η ικανοποίησή του από τον πρωτοφειλέτη ή όταν ο δανειστής παραιτήθηκε από ασφάλειες και έτσι ζημιώθηκε ο εγγυητής. Η απόσβεση της κύριας οφειλής, κατά κανόνα, αποσβένει και την εγγύηση.
Επίσης, αν ο εγγυητής πληρώσει τον δανειστή και έχει δικαίωμα αναγωγής, υποκαθίσταται στα δικαιώματα του δανειστή έναντι του πρωτοφειλέτη. Αυτό όμως δεν αναιρεί την ανάγκη προσεκτικού ελέγχου πριν αναληφθεί η εγγύηση.
Η εγγύηση μπορεί να αφορά και μελλοντική οφειλή
Ο Αστικός Κώδικας επιτρέπει να δοθεί εγγύηση και για μελλοντική ή υπό αίρεση οφειλή. Αυτό σημαίνει ότι μια διατύπωση στη σύμβαση μπορεί να καλύπτει όχι μόνο το αρχικό κεφάλαιο αλλά, ανάλογα με τους όρους, και μεταγενέστερες επιβαρύνσεις ή οφειλές που συνδέονται με τη χρηματοδότηση. Για αυτό ο εγγυητής πρέπει να γνωρίζει αν αναλαμβάνει συγκεκριμένο ανώτατο ποσό ή ευρύτερη δέσμευση.
Ιδίως όταν η εγγύηση συνδέεται με επαγγελματικό ή εταιρικό δάνειο, πρέπει να εξετάζεται αν ο εγγυητής ενεργεί για προσωπικούς λόγους ή στο πλαίσιο της δικής του επιχειρηματικής δραστηριότητας, καθώς αυτό μπορεί να επηρεάζει το πλαίσιο προστασίας που εφαρμόζεται.
Τι να ελέγξετε πριν υπογράψετε
Πριν υπογράψετε, ζητήστε πλήρες αντίγραφο της σύμβασης και ελέγξτε αν η εγγύηση αφορά συγκεκριμένο ποσό ή και μελλοντικές οφειλές, αν υπάρχουν παραιτήσεις από ενστάσεις, ποια είναι η διάρκεια της δέσμευσης και ποιες εξασφαλίσεις διαθέτει ήδη ο δανειστής. Ελέγξτε επίσης αν προβλέπονται αλλαγές επιτοκίου ή άλλες επιβαρύνσεις που μπορούν να αυξήσουν την τελική οφειλή.
Η εγγύηση σε δάνειο μπορεί να επηρεάσει ουσιαστικά την προσωπική περιουσία του εγγυητή. Δεν πρέπει να υπογράφεται επειδή θεωρείται «τυπική διαδικασία». Για έλεγχο των όρων μιας σύμβασης εγγύησης και των συνεπειών της μπορείτε να απευθυνθείτε στη δικηγορική μας εταιρεία για νομική καθοδήγηση.