Η τεχνητή νοημοσύνη χρησιμοποιείται ήδη σε εργαλεία που ταξινομούν βιογραφικά, προτείνουν υποψηφίους, αξιολογούν απαντήσεις σε τεστ ή βοηθούν στη μέτρηση της απόδοσης εργαζομένων. Για μια επιχείρηση, αυτές οι εφαρμογές μπορούν να εξοικονομήσουν χρόνο, αλλά ταυτόχρονα επηρεάζουν αποφάσεις που αφορούν άμεσα την επαγγελματική ζωή ενός ανθρώπου.
Το 2026 το ευρωπαϊκό πλαίσιο για την τεχνητή νοημοσύνη έχει πλέον διαμορφωθεί πιο συγκεκριμένα. Ο AI Act χαρακτηρίζει πολλές εφαρμογές ΤΝ στην πρόσληψη και στη διαχείριση εργαζομένων ως συστήματα υψηλού κινδύνου. Παράλληλα, εξακολουθούν να εφαρμόζονται οι κανόνες του ΓΚΠΔ για τα προσωπικά δεδομένα και την αυτοματοποιημένη λήψη αποφάσεων.
Πού χρησιμοποιείται η ΤΝ στις εργασιακές αποφάσεις
Ένα εργαλείο μπορεί να χρησιμοποιεί ΤΝ για να φιλτράρει αιτήσεις εργασίας, να κατατάσσει υποψηφίους, να αξιολογεί στοιχεία ενός βιογραφικού ή να προτείνει ποιοι θα προχωρήσουν στο επόμενο στάδιο. Αντίστοιχα, στο εσωτερικό μιας επιχείρησης μπορεί να αξιοποιείται για ανάθεση εργασιών, παρακολούθηση απόδοσης ή υποστήριξη αποφάσεων σχετικά με προαγωγές και τη συνέχιση μιας εργασιακής σχέσης.
Δεν είναι κάθε λογισμικό ανθρώπινου δυναμικού σύστημα ΤΝ. Η επιχείρηση πρέπει πρώτα να γνωρίζει τι ακριβώς κάνει το εργαλείο και αν παράγει βαθμολογίες, προβλέψεις ή συστάσεις που επηρεάζουν πραγματικές αποφάσεις.
Τι προβλέπει ο AI Act για τις προσλήψεις
Ο ευρωπαϊκός Κανονισμός για την Τεχνητή Νοημοσύνη κατατάσσει στα συστήματα υψηλού κινδύνου εφαρμογές που χρησιμοποιούνται για πρόσληψη ή επιλογή προσώπων, όπως η ανάλυση και το φιλτράρισμα αιτήσεων και η αξιολόγηση υποψηφίων. Στην ίδια κατηγορία περιλαμβάνονται εφαρμογές που επηρεάζουν όρους εργασίας, προαγωγή, λύση εργασιακής σχέσης, ανάθεση καθηκόντων ή αξιολόγηση απόδοσης και συμπεριφοράς.
Με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2026/1744, η εφαρμογή των βασικών υποχρεώσεων για αυτά τα αυτοτελή συστήματα υψηλού κινδύνου μετατέθηκε στις 2 Δεκεμβρίου 2027. Στην Ελλάδα, ο ν. 5321/2026 θέσπισε μέτρα εφαρμογής του ευρωπαϊκού Κανονισμού. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι μέχρι τότε η χρήση των συγκεκριμένων εργαλείων είναι χωρίς κανόνες.
Ποιες υποχρεώσεις ισχύουν ήδη το 2026
Ορισμένες απαγορεύσεις του AI Act εφαρμόζονται ήδη. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η χρήση συστημάτων που συμπεραίνουν τα συναισθήματα εργαζομένων στον χώρο εργασίας από βιομετρικά δεδομένα, η οποία απαγορεύεται, εκτός από ειδικές περιπτώσεις που συνδέονται με ιατρικούς λόγους ή λόγους ασφάλειας.
Παράλληλα, ο ΓΚΠΔ εφαρμόζεται ανεξάρτητα από το χρονοδιάγραμμα του AI Act. Η επιχείρηση πρέπει να έχει νόμιμη βάση για την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων, να ενημερώνει με σαφήνεια τα πρόσωπα που αφορά η επεξεργασία, να περιορίζει τα δεδομένα στα αναγκαία και να εξετάζει ιδιαίτερα τις περιπτώσεις όπου μια απόφαση λαμβάνεται αποκλειστικά αυτοματοποιημένα και παράγει σημαντικές συνέπειες.
Τι πρέπει να κάνει μια επιχείρηση πριν χρησιμοποιήσει τέτοιο εργαλείο
Πριν ενταχθεί ένα σύστημα ΤΝ στη διαδικασία προσλήψεων ή αξιολόγησης, χρειάζεται να καταγραφεί ο πραγματικός του ρόλος. Η επιχείρηση πρέπει να γνωρίζει ποια δεδομένα εισάγονται, ποια αποτελέσματα παράγονται, αν υπάρχει ουσιαστικός ανθρώπινος έλεγχος και με ποιον τρόπο ελέγχονται πιθανά λάθη ή μεροληψίες.
Χρήσιμο είναι επίσης να ελεγχθούν οι συμβατικοί όροι του προμηθευτή, η τοποθεσία και ο χρόνος αποθήκευσης δεδομένων, καθώς και η δυνατότητα εξήγησης μιας βαθμολογίας ή σύστασης. Η τελική κρίση για έναν υποψήφιο ή εργαζόμενο δεν πρέπει να μετατρέπεται σε μηχανική αποδοχή της πρότασης ενός αλγορίθμου.
Η προετοιμασία πρέπει να ξεκινήσει πριν από το 2027
Η μετάθεση των κανόνων υψηλού κινδύνου δίνει στις επιχειρήσεις περισσότερο χρόνο προσαρμογής, όχι λόγο αναβολής. Όσες ήδη χρησιμοποιούν εργαλεία ΤΝ είναι σκόπιμο να δημιουργήσουν από τώρα κατάλογο των εφαρμογών τους, να ελέγξουν τον τρόπο λήψης αποφάσεων και να οργανώσουν τις διαδικασίες προστασίας προσωπικών δεδομένων.
Η σωστή προετοιμασία μειώνει τον κίνδυνο να χρησιμοποιηθεί ένα εργαλείο χωρίς να είναι σαφές πώς επηρεάζει εργαζομένους και υποψηφίους. Για την αξιολόγηση των νομικών υποχρεώσεων μιας επιχείρησης σχετικά με τη χρήση ΤΝ στις εργασιακές διαδικασίες μπορείτε να απευθυνθείτε στη δικηγορική μας εταιρεία.