Οι online κριτικές αποτελούν πλέον βασικό μέρος της καθημερινής συναλλακτικής ζωής. Πριν επιλέξετε έναν επαγγελματία, ένα κατάστημα, ένα εστιατόριο ή μια υπηρεσία, είναι πολύ πιθανό να διαβάσετε αξιολογήσεις άλλων χρηστών. Η δυνατότητα αυτή προστατεύει τον καταναλωτή και ενισχύει τη διαφάνεια στην αγορά. Ωστόσο, η ελευθερία της έκφρασης δεν είναι απεριόριστη.
Μια αρνητική κριτική μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να δημιουργήσει νομικό ζήτημα όταν περιέχει ψευδείς ισχυρισμούς ή προσβλητικές εκφράσεις που θίγουν την τιμή, την υπόληψη ή την επαγγελματική φήμη ενός προσώπου ή μιας επιχείρησης. Σε αυτό το άρθρο εξετάζουμε πού βρίσκονται τα όρια.
Η αρνητική κριτική δεν είναι από μόνη της παράνομη
Είναι σημαντικό να ξεκινήσουμε από το βασικότερο σημείο: κάθε αρνητική αξιολόγηση δεν συνιστά δυσφήμιση. Ο καταναλωτής έχει δικαίωμα να περιγράψει μια πραγματική εμπειρία, να εκφράσει δυσαρέσκεια και να αξιολογήσει την ποιότητα μιας υπηρεσίας ή ενός προϊόντος.
Για παράδειγμα, φράσεις όπως «η παραγγελία καθυστέρησε», «δεν έμεινα ικανοποιημένος από την εξυπηρέτηση» ή «το προϊόν που παρέλαβα δεν ανταποκρινόταν στις προσδοκίες μου» αποτελούν, κατά κανόνα, εκφράσεις προσωπικής εμπειρίας ή αξιολογικές κρίσεις. Εφόσον βασίζονται σε πραγματικά περιστατικά και διατυπώνονται με μέτρο, προστατεύονται στο πλαίσιο της ελευθερίας της έκφρασης.
Πότε μια κριτική μπορεί να θεωρηθεί δυσφημιστική
Το πρόβλημα αρχίζει όταν η κριτική δεν περιορίζεται στην υποκειμενική άποψη ή στην περιγραφή πραγματικών περιστατικών, αλλά περιλαμβάνει συγκεκριμένους ισχυρισμούς που μπορούν να βλάψουν τη φήμη άλλου προσώπου. Η δυσφήμιση αφορά τη διάδοση γεγονότος ενώπιον τρίτων, το οποίο είναι ικανό να θίξει την τιμή ή την υπόληψη του θιγόμενου.
Στο διαδίκτυο, η προϋπόθεση της δημοσιότητας συνήθως υπάρχει, καθώς μια ανάρτηση σε Google, Facebook, πλατφόρμες αξιολόγησης ή δημόσια forums μπορεί να είναι ορατή σε μεγάλο αριθμό χρηστών. Έτσι, μια φράση που εμφανίζεται ως πραγματικό γεγονός και όχι απλή γνώμη μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες για έναν επαγγελματία ή μια επιχείρηση.
Συκοφαντική δυσφήμιση και ψευδείς ισχυρισμοί
Ακόμη πιο σοβαρή είναι η περίπτωση της συκοφαντικής δυσφήμισης. Αυτή μπορεί να υπάρξει όταν ο χρήστης ισχυρίζεται ή διαδίδει ένα ψευδές γεγονός, γνωρίζοντας ότι είναι ψευδές. Δηλαδή δεν αρκεί απλώς να έχει γραφτεί κάτι δυσμενές. Πρέπει να πρόκειται για συγκεκριμένο ισχυρισμό γεγονότος, ο οποίος δεν ανταποκρίνεται στην αλήθεια και ο συντάκτης να γνωρίζει την αναλήθειά του.
Για παράδειγμα, διαφορετική νομική βαρύτητα έχει η φράση «δεν έμεινα ικανοποιημένος από την υπηρεσία» και διαφορετική η φράση «με εξαπάτησαν», όταν δεν υπάρχουν πραγματικά περιστατικά που να στηρίζουν έναν τέτοιο ισχυρισμό. Η πρώτη φράση εκφράζει άποψη. Η δεύτερη αποδίδει συγκεκριμένη επιλήψιμη συμπεριφορά και μπορεί να θίξει σοβαρά την επαγγελματική φήμη.
Εξύβριση και προσβλητικές εκφράσεις
Υπάρχουν και περιπτώσεις όπου η κριτική δεν περιέχει απαραίτητα ψευδή γεγονότα, αλλά χρησιμοποιεί υβριστικούς, απαξιωτικούς ή προσβλητικούς χαρακτηρισμούς. Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να ανακύψει ζήτημα εξύβρισης, ιδίως όταν ο σκοπός της ανάρτησης δεν είναι η ενημέρωση άλλων καταναλωτών, αλλά η προσωπική προσβολή.
Η έντονη δυσαρέσκεια δεν δικαιολογεί κάθε διατύπωση. Ακόμη και όταν ένας καταναλωτής έχει δίκιο ως προς το παράπονό του, ο τρόπος που το εκφράζει έχει σημασία. Η ασφαλέστερη προσέγγιση είναι η ψύχραιμη περιγραφή των γεγονότων, χωρίς ύβρεις, υπερβολικούς χαρακτηρισμούς ή προσωπικές επιθέσεις.
Τι μπορεί να κάνει το θιγόμενο πρόσωπο ή η επιχείρηση
Όταν μια online κριτική περιέχει ψευδείς ή προσβλητικούς ισχυρισμούς, το θιγόμενο πρόσωπο μπορεί να κινηθεί με διαφορετικούς τρόπους. Αρχικά, μπορεί να ζητήσει την αφαίρεση της ανάρτησης από την πλατφόρμα, χρησιμοποιώντας τα διαθέσιμα εργαλεία αναφοράς. Σε αρκετές περιπτώσεις, είναι χρήσιμο να αποθηκεύεται πρώτα το περιεχόμενο της ανάρτησης, η ημερομηνία δημοσίευσης και κάθε στοιχείο που μπορεί να αποδείξει την προσβολή.
Ανάλογα με τη σοβαρότητα της περίπτωσης, μπορεί να εξεταστεί η αποστολή εξώδικης δήλωσης, η άσκηση αγωγής για αποζημίωση ή χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, καθώς και η υποβολή έγκλησης όπου συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις. Η επιλογή της κατάλληλης ενέργειας εξαρτάται πάντα από το περιεχόμενο της κριτικής, την αλήθεια ή μη των ισχυρισμών και την έκταση της βλάβης.
Τα όρια και οι επιλογές
Οι online κριτικές είναι θεμιτές και χρήσιμες όταν στηρίζονται σε πραγματική εμπειρία και διατυπώνονται με τρόπο ψύχραιμο και ειλικρινή. Όταν όμως μετατρέπονται σε ψευδείς κατηγορίες, προσωπικές επιθέσεις ή προσβλητικούς χαρακτηρισμούς, μπορεί να δημιουργήσουν σοβαρό νομικό ζήτημα. Η σωστή διάκριση ανάμεσα στην κριτική και τη δυσφήμιση απαιτεί προσεκτική αξιολόγηση του περιεχομένου και των περιστάσεων κάθε υπόθεσης.
Αν έχετε δεχθεί ψευδή ή προσβλητική online κριτική ή αν αντιμετωπίζετε νομικό ζήτημα λόγω ανάρτησης στο διαδίκτυο, επικοινωνήστε με τη δικηγορική μας εταιρεία, ώστε να εξετάσουμε την υπόθεση και τις διαθέσιμες ενέργειες προστασίας της φήμης σας.