Η αυτόφωρη διαδικασία είναι ένας μηχανισμός της ποινικής δικονομίας που προβλέπεται στα άρθρα 242-244 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας. Σκοπός της είναι η άμεση αντιμετώπιση αδικημάτων που τελούνται επ’ αυτοφώρω, δηλαδή τη στιγμή της πράξης ή λίγο μετά από αυτήν.
Λόγω της φύσης της, η αυτόφωρη διαδικασία κινείται με μεγάλη ταχύτητα. Ωστόσο, το γεγονός αυτό δεν αναιρεί τα θεμελιώδη δικαιώματα του κατηγορούμενου, τα οποία κατοχυρώνονται από τον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, από το Σύνταγμα της Ελλάδος, αλλά και την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου.
Σε αυτό το άρθρο, θα αναφερθούμε στα δικαιώματα ενός κατηγορούμενου κατά τη διάρκεια της αυτόφωρης διαδικασίας.
Τι Είναι το Αυτόφωρο Έγκλημα
Σύμφωνα με το άρθρο 242 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, αυτόφωρο είναι το έγκλημα που τελείται ή έχει μόλις τελεστεί και ο δράστης συλλαμβάνεται επί τόπου ή καταδιώκεται αμέσως μετά. Η χρονική στιγμή της σύλληψης είναι κομβικής σημασίας στο αυτόφωρο, καθώς διαρκεί συνήθως έως το τέλος της επόμενης ημέρας από την τέλεση του αδικήματος. Εφόσον υπάρξει σύλληψη, ο κατηγορούμενος οδηγείται άμεσα στον Εισαγγελέα. Στη συνέχεια, αν το αδίκημα είναι πλημμέλημα, μπορεί να δικαστεί με την ταχεία διαδικασία.
Τα Δικαιώματα του Κατηγορουμένου
Παρά την ταχύτητα της διαδικασίας, ο κατηγορούμενος δεν στερείται των θεμελιωδών δικαιωμάτων του. Αντιθέτως, πρέπει να ενημερωθεί άμεσα για αυτά, καθώς και να ασκήσει το δικαίωμά του στην υπεράσπιση. Ειδικότερα, τα δικαιώματα του κατηγορουμένου κατά την αυτόφωρη διαδικασία είναι τα εξής:
#1 Δικαίωμα Ενημέρωσης
Ο κατηγορούμενος πρέπει να ενημερωθεί αμέσως για τον λόγο της σύλληψής του και την κατηγορία που του αποδίδεται, σύμφωνα με το άρθρο 95 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας. Το άρθρο τονίζει πως η ενημέρωση πρέπει να πραγματοποιηθεί σε απλή και κατανοητή γλώσσα.
#2 Δικαίωμα Σιωπής
Σύμφωνα με το άρθρο 104 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, ο κατηγορούμενος έχει δικαίωμα να σιωπήσει και να μην απαντήσει σε ερωτήσεις των αρχών, χωρίς αυτό να θεωρηθεί επιβαρυντικό στοιχείο. Φυσικά, το δικαίωμα αυτό δεν εμποδίζει τη νόμιμη συγκέντρωση αποδεικτικών στοιχείων.
#3 Δικαίωμα Παρουσίας Δικηγόρου
Ο κατηγορούμενος έχει το δικαίωμα να επικοινωνήσει άμεσα με δικηγόρο και να έχει τη συνδρομή του ήδη από τη σύλληψη και την προανάκριση (άρθρο 99 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας). Σε περίπτωση που δεν έχει επιλέξει δικηγόρο, μπορεί να του διοριστεί αυτεπαγγέλτως για κακούργημα, εκτός κι αν δηλώσει ρητά και ανέκκλητα ότι παραιτείται από το δικαίωμά του αυτό.
#4 Δικαίωμα σε Δίκαιη Δίκη
Ακόμη και στην ταχεία διαδικασία του αυτοφώρου, ο κατηγορούμενος έχει δικαίωμα σε εύλογο χρόνο προετοιμασίας της υπεράσπισής του. Αν δεν είναι εφικτή η προετοιμασία μέσα στην ίδια ημέρα, ο συνήγορος μπορεί να ζητήσει αναβολή 48-72 ωρών. Το δικαίωμα του κατηγορουμένου για απόδοση δικαιοσύνης καθιερώνεται από το άρθρο 6 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου.
#5 Δικαίωμα Επικοινωνίας με Τρίτα Πρόσωπα
Ο κατηγορούμενος έχει επίσης το δικαίωμα να επικοινωνήσει με τρίτα πρόσωπα που έχει υποδείξει ο ίδιος, σύμφωνα με το άρθρο 98 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας. Στην περίπτωση που ο κατηγορούμενος είναι αλλοδαπός, έχει το δικαίωμα επικοινωνίας με τις προξενικές αρχές του κράτους του οποίου είναι υπήκοος.
Η αυτόφωρη διαδικασία εξασφαλίζει την άμεση αντιμετώπιση ορισμένων αδικημάτων, αλλά η ταχύτητα δεν σημαίνει εκπτώσεις στα δικαιώματα του κατηγορουμένου. Αν εσείς ή κάποιο οικείο σας πρόσωπο βρεθείτε αντιμέτωποι με μια τέτοια διαδικασία, επικοινωνήστε άμεσα με το δικηγορικό γραφείο μας.