Η αποδοχή κληρονομιάς αποτελεί μια κομβική νομική πράξη για έναν κληρονόμο. Μέσω αυτής, πραγματοποιείται η μεταβίβαση των περιουσιακών δικαιωμάτων, καθώς και η ανάληψη ενδεχόμενων υποχρεώσεων του κληρονομουμένου.
Η ολοκλήρωση της αποδοχής κληρονομιάς είναι μια διαδικασία που προβλέπεται στην ελληνική νομοθεσία. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να λάβετε υπόψη τις προθεσμίες και τα λοιπά βήματα που πρέπει να πραγματοποιήσετε για να διασφαλίσετε τα συμφέροντά σας. Σε αυτό το άρθρο, σας παρουσιάζουμε τις ενέργειες που προϋποθέτει η αποδοχή κληρονομιάς.
#1 Προθεσμία Αποδοχής ή Αποποίησης Κληρονομιάς
Σύμφωνα με το άρθρο 1847 του Αστικού Κώδικα, ο κληρονόμος έχει τέσσερις μήνες από τότε που έλαβε γνώση της επαγωγής και του λόγου της κληρονομίας για να την αποποιηθεί. Αν κατοικεί στο εξωτερικό ή ο κληρονομούμενος απεβίωσε στο εξωτερικό, η προθεσμία ανέρχεται σε ένα έτος. Εάν παρέλθει η προθεσμία χωρίς ενέργεια, θεωρείται ότι έχει γίνει σιωπηρή αποδοχή.
Το άρθρο 1857 ΑΚ τονίζει πως τόσο η αποδοχή όσο και η αποποίηση είναι πράξεις αμετάκλητες. Εντούτοις, εάν οφείλονται σε πλάνη, απειλή ή απάτη, μπορείτε να καταθέσετε αγωγή για την ακύρωσή τους. Η αγωγή ακύρωσης παραγράφεται μετά από ένα εξάμηνο.
#2 Τρόποι Αποδοχής Κληρονομιάς
Η αποδοχή μπορεί να γίνει με δύο τρόπους:
-
Ρητά: Με δήλωση ενώπιον συμβολαιογράφου και καταχώριση στο αρμόδιο Υποθηκοφυλακείο ή Κτηματολογικό Γραφείο.
-
Σιωπηρά: Όταν ο κληρονόμος ενεργεί πράξεις που προϋποθέτουν την πρόθεση αποδοχής, όπως η χρήση της κληρονομιάς και η αίτηση έκδοσης κληρονομητηρίου.
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η αποδοχή με το ευεργέτημα της απογραφής (άρθρα 1901-1904 ΑΚ). Σύμφωνα με το άρθρο 1904 ΑΚ, μάλιστα, ο κληρονόμος με απογραφή ευθύνεται μόνο μέχρι το ύψος της κληρονομιαίας περιουσίας. Ωστόσο, η προθεσμία για μια τέτοια αποδοχή κληρονομιάς είναι όσο έχει ο κληρονόμος και το δικαίωμα αποποίησης, δηλαδή τέσσερις μήνες.
#3 Φορολογικές Υποχρεώσεις των Κληρονόμων
Η αποδοχή κληρονομιάς συνεπάγεται και φορολογικές υποχρεώσεις για τον κληρονόμο, καθώς πρέπει να προχωρήσει σε δήλωση φόρου κληρονομιάς. Μάλιστα, η δήλωση φόρου κληρονομιάς είναι μια διαδικασία που πρέπει να πραγματοποιηθεί πριν από τη συμβολαιογραφική πράξη της αποδοχής κληρονομιάς.
Σύμφωνα με τον Κώδικα Φορολογίας Κληρονομιών (όπως τροποποιήθηκε από τον νόμο 5217/2025), η δήλωση πρέπει να υποβληθεί στη Δ.Ο.Υ. εντός έξι μηνών από τον θάνατο ή από τότε που ο κληρονόμος έλαβε γνώση της επαγωγής. Η μη εμπρόθεσμη δήλωση συνεπάγεται προσαυξήσεις και πρόστιμα.
#4 Καταχώριση Ακινήτων
Εφόσον η κληρονομία περιλαμβάνει ακίνητα, η επόμενη ενέργεια του κληρονόμου είναι η καταχώρισή τους. Πιο συγκεκριμένα, η συμβολαιογραφική πράξη αποδοχής πρέπει να μεταγραφεί στο αρμόδιο Υποθηκοφυλακείο ή να καταχωριστεί στο Κτηματολόγιο (άρθρο 1193 ΑΚ). Χωρίς αυτήν την ενέργεια, ο κληρονόμος δεν αποκτά εμπράγματο δικαίωμα επί της ακίνητης περιουσίας.
Πρακτικές Συμβουλές για Κληρονόμους
Εάν είστε κληρονόμος, ενδεχομένως όλα τα παραπάνω να σας γεμίζουν άγχος. Ορισμένες από τις ενέργειες που μπορείτε να κάνετε πριν την αποδοχή ή αποποίηση είναι:
-
Ζητήστε πιστοποιητικό εγγυτέρων συγγενών και ληξιαρχική πράξη θανάτου.
-
Ελέγξτε αν υπάρχει διαθήκη και σε ποιο Πρωτοδικείο δημοσιεύθηκε.
-
Εξετάστε αν υπάρχουν χρέη ή δάνεια του θανόντος πριν αποφασίσετε να προχωρήσετε σε αποδοχή της κληρονομιάς.
-
Ενημερωθείτε για τις φοροαπαλλαγές που προβλέπει η νομοθεσία ανάλογα με τη συγγενική σχέση.
Η αποδοχή κληρονομιάς δεν είναι μια απλή διαδικασία, αλλά μια σύνθετη νομική πράξη. Η σωστή τήρηση των προθεσμιών και η επιλογή του κατάλληλου τρόπου αποδοχής προστατεύουν τον κληρονόμο τόσο από απώλεια περιουσίας όσο και από απρόβλεπτα χρέη. Επικοινωνήστε με το δικηγορικό γραφείο μας για να σας καθοδηγήσουμε και να σας παρέχουμε οποιαδήποτε πληροφορία χρειάζεστε για αυτήν την κληρονομική πράξη.