Η διαθήκη αποτελεί τον βασικό τρόπο για τη διαχείριση της περιουσίας ενός ατόμου μετά τον θάνατό του. Στη χώρα μας, η νομοθεσία προβλέπει δύο βασικούς τύπους διαθήκης: τη δημόσια διαθήκη και την ιδιόγραφη διαθήκη. Καθένας από αυτούς τους τρόπους έχει τα δικά του πλεονεκτήματα και διαδικασίες, και ως εκ τούτου, είναι ένα ζήτημα που προβληματίζει τους διαθέτες. Η επιλογή μεταξύ των δύο εξαρτάται από την ανάγκη για ασφάλεια και διαφάνεια στη διαχείριση της κληρονομιάς.
Σε αυτό το άρθρο, θα εξηγήσουμε τα βασικά στοιχεία της δημόσιας και της ιδιόγραφης διαθήκης ώστε να είστε πλήρως ενημερωμένοι για τις επιλογές που έχετε στη διάθεσή σας.
Δημόσια Διαθήκη
Η δημόσια διαθήκη συντάσσεται ενώπιον συμβολαιογράφου και αποτελεί δημόσιο έγγραφο, σύμφωνα τον ορισμό της στο άρθρο 1724 του Αστικού Κώδικα. Ο συμβολαιογράφος καταγράφει τις επιθυμίες του διαθέτη παρουσία μαρτύρων, είτε πρόκειται για τρεις μάρτυρες είτε δεύτερος συμβολαιογράφος και ένας μάρτυρας. Τα άρθρα 1725-1737 του Αστικού Κώδικα ρυθμίζουν κάθε παράμετρο της δημόσιας διαθήκης. Από την 1η Νοεμβρίου 2025, όποτε και τέθηκαν σε ισχύ οι διατάξεις του νόμου 5221/2025, η δημοσίευση της διαθήκης είναι πλέον αρμοδιότητα των συμβολαιογράφων.
Το κύριο πλεονέκτημα μιας δημόσιας διαθήκης είναι η νομική ασφάλεια, καθώς μειώνεται σημαντικά η πιθανότητα αμφισβήτησης μετά τον θάνατο του διαθέτη. Επιπλέον, ο συμβολαιογράφος φροντίζει ώστε η διαθήκη να μην περιέχει διατάξεις που αντίκεινται στον νόμο, όπως παραβιάσεις της αναγκαστικής κληρονομικής μοίρας (άρθρο 1725 του Αστικού Κώδικα).
Ωστόσο, η δημόσια διαθήκη έχει και μειονεκτήματα. Η σύνταξή της απαιτεί επίσκεψη σε συμβολαιογράφο και την παρουσία μαρτύρων, γεγονός που μπορεί να είναι χρονοβόρο και δαπανηρό. Παράλληλα, η διαδικασία αυτή είναι λιγότερο ευέλικτη για τον διαθέτη, καθώς κάθε τροποποίηση απαιτεί εκ νέου επίσκεψη στον συμβολαιογράφο.
Ιδιόγραφη Διαθήκη
Η ιδιόγραφη διαθήκη συντάσσεται από τον ίδιο τον διαθέτη, εξ ολοκλήρου με το χέρι του, και πρέπει να υπογραφεί και να φέρει ημερομηνία, όπως και ορίζεται στο άρθρο 1721 του Αστικού Κώδικα. Επιπλέον, το άρθρο 1769 §2 του Αστικού Κώδικα, όπως τροποποιήθηκε από το νόμο 5221/2025, αναφέρει πως η ιδιόγραφη διαθήκη πρέπει να προσκομιστεί σε συμβολαιογράφο μετά το θάνατο του διαθέτη για τη δημοσίευσή της.
Η μεγάλη δύναμη της ιδιόγραφης διαθήκης έγκειται στην απλότητα και την ευελιξία της διαδικασίας. Ο διαθέτης μπορεί να γράψει, να τροποποιήσει ή να ανακαλέσει τη διαθήκη οποιαδήποτε στιγμή, χωρίς να χρειάζεται η παρουσία τρίτου προσώπου. Είναι επίσης οικονομική, αφού δεν απαιτείται συμβολαιογράφος για τη σύνταξή της.
Ωστόσο, η ιδιόγραφη διαθήκη φέρει κινδύνους. Αρχικά, ελλοχεύει ο κίνδυνος απώλειας ή καταστροφής της, καθώς και η δυνατότητα αμφισβήτησης της γνησιότητάς της μετά τον θάνατο του διαθέτη. Επίσης, απαιτεί μεγάλη προσοχή κατά τη σύνταξή της, καθώς λάθη στη διατύπωση μπορεί να οδηγήσουν μέχρι και σε ακυρότητα της διαθήκης. Παραδείγματος χάριν, λάθος ημερομηνία, σημειώσεις στα περιθώρια ή διαγραφές ενδέχεται να αποτελέσουν λόγους ακυρότητάς της (άρθρο 1721 ΑΚ).
Δημόσια ή Ιδιόγραφη Διαθήκη;
Η επιλογή μεταξύ δημόσιας και ιδιόγραφης διαθήκης εξαρτάται από τις ανάγκες και προτεραιότητες του διαθέτη. Αν η προτεραιότητα είναι η νομική ασφάλεια και η αποφυγή διαφορών, η δημόσια διαθήκη αποτελεί την καλύτερη επιλογή. Αν, όμως, επιζητείται ευελιξία και χαμηλό κόστος, η ιδιόγραφη διαθήκη είναι επαρκής. Σε κάθε περίπτωση, είναι σημαντικό να συμβουλεύεται ο διαθέτης έναν δικηγόρο, ώστε να διασφαλιστεί η ορθή σύνταξη της διαθήκης σύμφωνα με τα αντίστοιχα άρθρα του Αστικού Κώδικα.
Για επαγγελματική καθοδήγηση και διασφάλιση των δικαιωμάτων σας, επικοινωνήστε σήμερα με τη δικηγορική μας εταιρεία. Οι έμπειροι δικηγόροι μας θα σας βοηθήσουν να επιλέξετε τον τύπο διαθήκης που ταιριάζει καλύτερα στις ανάγκες σας και να εξασφαλίσετε ότι οι επιθυμίες σας θα τηρηθούν με ακρίβεια.