Η κληρονομική διαδοχή χωρίς διαθήκη, γνωστή ως εξ αδιαθέτου διαδοχή, αποτελεί τον βασικό μηχανισμό μεταβίβασης της περιουσίας όταν ο θανών δεν έχει καταρτίσει έγκυρη διαθήκη. Το ισχύον πλαίσιο ρυθμίζεται από το τέταρτο κεφάλαιο του Αστικού Κώδικα, και ειδικότερα από τα άρθρα 1813-1824, τα οποία καθορίζουν τη σειρά και τα δικαιώματα των νόμιμων κληρονόμων.
Σε αυτό το άρθρο, αναλύουμε τι συμβαίνει όταν δεν υπάρχει διαθήκη του κληρονομούμενου καθώς και τις αλλαγές που αναμένεται να φέρει το νέο Κληρονομικό Δίκαιο.
Η Σειρά Κλήσης των Κληρονόμων
Σύμφωνα με τα άρθρα περί της εξ αδιαθέτου διαδοχής, η κληρονομία περιέρχεται στους συγγενείς του κληρονομουμένου με βάση συγκεκριμένες τάξεις. Οι τάξεις αυτές λειτουργούν αποκλειστικά, δηλαδή η ύπαρξη κληρονόμων σε μία τάξη αποκλείει όλες τις επόμενες.
Στην πρώτη τάξη, κατά τα άρθρα 1813 και 1820 Α.Κ., περιλαμβάνονται τα τέκνα και ο επιζών σύζυγος. Τα παιδιά κληρονομούν ισομερώς, ενώ ο σύζυγος συμμετέχει στο τέταρτο της κληρονομιάς με τους συγγενείς πρώτης τάξης και στο μισό της κληρονομιάς με συγγενείς των άλλων τάξεων. Αν κάποιο τέκνο έχει αποβιώσει, τη θέση του καταλαμβάνουν οι κατιόντες του, μέσω του θεσμού της αντιπροσώπευσης.
Ελλείψει τέκνων, καλούνται οι συγγενείς της δεύτερης τάξης, δηλαδή οι γονείς και τα αδέλφια του θανόντος, σύμφωνα με το άρθρο 1814 Α.Κ. Στις επόμενες τάξεις περιλαμβάνονται οι παππούδες και οι γιαγιάδες (τρίτη τάξη), καθώς και οι προπαππούδες και προγιαγιάδες (τέταρτη τάξη). Εάν δεν υπάρχουν καθόλου συγγενείς πρώτης έως τέταρτης τάξης, η κληρονομία πηγαίνει εξ ολοκλήρου το σύζυγο που επιζεί (άρθρο 1821 Α.Κ.). Τέλος, στην περίπτωση όπου δεν υπάρχουν ούτε συγγενείς ούτε σύζυγος, η κληρονομιά περιέρχεται στο Δημόσιο (άρθρο 1824 Α.Κ.).
Τι Αλλάζει με τον Νέο Κληρονομικό Νόμο
Ωστόσο, σημαντικές αλλαγές βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη, καθώς το νέο σχέδιο νόμου για την αναμόρφωση του κληρονομικού δικαίου έχει τεθεί σε δημόσια διαβούλευση.
Μεταξύ των βασικών αλλαγών βρίσκεται και η αναμόρφωση της εξ αδιαθέτου διαδοχής ώστε να προσαρμοστεί στις ιδιαιτερότητα των σύγχρονων μορφών οικογένειας. Παράλληλα, το νέο νομοσχέδιο στοχεύει και στον εξορθολογισμό του θεσμού της νόμιμης μοίρας.
Ιδιαίτερη σημασία έχει επίσης η πρόβλεψη για διαχωρισμό της κληρονομικής περιουσίας από την προσωπική περιουσία του κληρονόμου, ώστε τα χρέη να ικανοποιούνται μόνο από την κληρονομία. Αυτό αναμένεται να μειώσει σημαντικά τα φαινόμενα αποποίησης και να ενισχύσει την ασφάλεια των συναλλαγών.
Επιπλέον, ο νόμος θα εισάγει και νέους θεσμούς, όπως οι κληρονομικές συμβάσεις και οι συμφωνίες παραίτησης από μελλοντικά κληρονομικά δικαιώματα. Έτσι, απλοποιεί τις σχέσεις μεταξύ των συγκληρονόμων, καθώς και τις διαδικασίες διανομής της περιουσίας.
Η κληρονομιά χωρίς διαθήκη ακολουθεί ένα αυστηρά καθορισμένο σύστημα, το οποίο διασφαλίζει τη μεταβίβαση της περιουσίας στους πλησιέστερους συγγενείς. Ωστόσο, οι εξελίξεις στο νέο κληρονομικό δίκαιο αναμένεται να επιφέρουν σημαντικές αλλαγές, καθιστώντας το πλαίσιο πιο ευέλικτο και λειτουργικό για τους πολίτες.
Τέλος, δημιουργείται και πέμπτη τάξη στην οποία κληρονομεί πλέον ο σύντροφος σε ελεύθερη σταθερή ένωση επί τρία έτη με τον θανόντα, εφόσον δεν καλείται στη διαδοχή σύζυγος, ο οποίος (σύντροφος) καλείται πριν το Δημόσιο.
Αν αντιμετωπίζετε ζήτημα κληρονομιάς χωρίς διαθήκη, ελάτε σε επικοινωνία με τη δικηγορική μας εταιρεία. Η εξειδικευμένη ομάδα μας σας καθοδηγεί υπεύθυνα υπό το ισχύον αλλά και το νέο κληρονομικό πλαίσιο, διασφαλίζοντας την ορθή και συμφέρουσα διαχείριση της κληρονομίας σας.