Η δικαστική συμπαράσταση συνιστά ένα θεσμό του ελληνικού ιδιωτικού δικαίου που αποσκοπεί στην προστασία προσώπων που, λόγω ψυχικής, διανοητικής ή σωματικής αδυναμίας, δεν είναι σε θέση να επιμεληθούν αυτοτελώς των προσωπικών ή περιουσιακών τους υποθέσεων. Η ένταξη σε καθεστώς δικαστικής συμπαράστασης είναι μια σύνθετη διαδικασία που περιβάλλεται από αυστηρό δικαστικό έλεγχο εφόσον συνεπάγεται περιορισμό της δικαιοπρακτικής ικανότητας του ατόμου. Σε κάθε περίπτωση, η ένταξη πραγματοποιείται πάντα με γνώμονα την αρχή της αναλογικότητας και την προστασία της προσωπικότητας του συμπαραστατούμενου. Σε αυτό το άρθρο, εξετάζουμε τις διάφορες πτυχές του θεσμού αυτού.
Νομικό Πλαίσιο για τη Δικαστική Συμπαράσταση
Ο θεσμός της δικαστικής συμπαράστασης ρυθμίζεται στο δέκατο έκτο κεφάλαιο του Αστικού Κώδικα. Πιο συγκεκριμένα, τα άρθρα 1666-1688 Α.Κ. καθορίζουν τόσο τις προϋποθέσεις υπαγωγής ενός προσώπου σε καθεστώς συμπαράστασης, τις αρμοδιότητες του συμπαραστάτη, καθώς και την άρση της συμπαράστασης.
Σύμφωνα με το άρθρο 1666 Α.Κ., σε δικαστική συμπαράσταση μπορεί να ενταχθεί ένας ενήλικος που:
- Αδυνατεί εν όλω ή εν μέρει να φροντίσει τις προσωπικές του υποθέσεις λόγω ψυχικής ή διανοητικής διαταραχής ή λόγω σωματικής αναπηρίας,
- Εκθέτει στον κίνδυνο της στέρησης τον εαυτό του, το σύζυγο, τους κατιόντες ή τους ανιόντες λόγω ασωτίας, τοξικομανίας ή αλκοολισμού.
Επιπλέον, το ίδιο άρθρο ορίζει πως σε δικαστική συμπαράσταση μπορεί να ενταχθεί και ανήλικος εάν συντρέχουν οι παραπάνω προϋποθέσεις κατά το τελευταίο έτος της ανηλικότητας. Ωστόσο, η ένταξη στο θεσμό αρχίζει να ισχύει μόνο μετά την ενηλικίωση του ανηλίκου.
Το άρθρο 1667 Α.Κ. ορίζει πως η ένταξη στη δικαστική συμπαράσταση γίνεται μετά από αίτηση του ίδιου του ατόμου, του συζύγου του, των γονέων του, των τέκνων του, του εισαγγελέα ή αυτεπαγγέλτως. Όταν πρόκειται για ανήλικο, τότε την αίτηση μπορεί να την υποβάλλει και ο επίτροπος του ανηλίκου. Επιπλέον, αξίζει να σημειωθεί πως σε περίπτωση που το άτομο έχει αποκλειστικά σωματική αναπηρία, μπορεί να ενταχθεί μόνο μετά από αίτηση του ίδιου του ατόμου.
Μορφές Δικαστικής Συμπαράστασης
Η δικαστική συμπαράσταση μπορεί να είναι πλήρης ή μερική, ανάλογα με την κατάσταση του προσώπου, όπως προκύπτει από το άρθρο 1676 Α.Κ. Στην πλήρη συμπαράσταση, ο συμπαραστατούμενος δεν μπορεί να ενεργεί μόνος του για σημαντικές νομικές πράξεις, ενώ στη μερική διατηρεί περιορισμένη ικανότητα και απαιτείται η σύμπραξη του δικαστικού συμπαραστάτη για συγκεκριμένες ενέργειες.
Διαδικασία Υπαγωγής στη Δικαστική Συμπαράσταση
Η διαδικασία ξεκινά με αίτηση ενώπιον του αρμόδιου δικαστηρίου, σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν παραπάνω. Το δικαστήριο εξετάζει τα πραγματικά περιστατικά, λαμβάνει ιατρικές γνωματεύσεις και ακούει τον ενδιαφερόμενο, εφόσον αυτό είναι εφικτό. Το άρθρο 1674 Α.Κ. αναφέρει πως το δικαστήριο οφείλει να συνεκτιμήσει την έκθεση της αρμόδιας κοινωνικής υπηρεσίας σχετικά με την αναγκαιότητα του μέτρου και την καταλληλότητα του προσώπου που πρόκειται να διοριστεί συμπαραστάτης.
Ο Ρόλος του Δικαστικού Συμπαραστάτη
Ο δικαστικός συμπαραστάτης αναλαμβάνει τη διαχείριση των υποθέσεων του προσώπου και ενεργεί προς το συμφέρον του. Συνήθως, πρόκειται για το φυσικό πρόσωπο που θα προτείνει αυτός τον οποίο αφορά το μέτρο, όπως ορίζεται και στο άρθρο 1669 Α.Κ. Οι αρμοδιότητες ενός συμπαραστάτη μπορεί να περιλαμβάνουν τη διαχείριση της περιουσίας, τη σύναψη συμβάσεων και τη λήψη αποφάσεων για ζητήματα καθημερινής ζωής.
Ωστόσο, ο ρόλος αυτός δεν είναι ανεξέλεγκτος. Ο συμπαραστάτης υπόκειται σε δικαστικό έλεγχο και, σε ορισμένες περιπτώσεις, απαιτείται άδεια του δικαστηρίου για σημαντικές πράξεις, όπως η πώληση ακινήτων.
Αν αντιμετωπίζετε ζήτημα δικαστικής συμπαράστασης για συγγενικό σας πρόσωπο ή χρειάζεστε νομική καθοδήγηση σχετικά με τη διαδικασία, επικοινωνήστε με τη δικηγορική μας εταιρεία. Η εξειδικευμένη ομάδα μας αναλαμβάνει με υπευθυνότητα την υποστήριξή σας σε κάθε στάδιο, διασφαλίζοντας την προστασία και τα δικαιώματα του ενδιαφερομένου.